घटस्थापना कहिले गर्ने भन्ने विषयमा पछिल्लो समय सामाजिक सञ्जालमा विभिन्न विचार र व्याख्या सार्वजनिक भइरहेका छन्। विशेषगरी चित्रा नक्षत्र र वैधृति योगको चर्चा गर्दै शान्ति नगरेमा धननाश हुन्छ, सन्तानलाई हानि पुग्छ वा अनिष्ट हुन्छ भन्ने आशयका सामग्रीले सर्वसाधारणमा अन्योल सिर्जना गरेको देखिन्छ।

धर्म, ज्योतिष र कर्मकाण्डजस्ता गम्भीर विषयमा बोल्दा शास्त्रीय आधार, पञ्चाङ्गको निर्णय र परम्पराको मर्म बुझ्नु आवश्यक हुन्छ। केही क्षणको लोकप्रियता, भ्युज र लाइकका लागि मानिसको धार्मिक आस्थामाथि डरको वातावरण सिर्जना गर्नु जिम्मेवार व्यवहार होइन।

शास्त्रीय विधि र लोकपरम्परा दुवै महत्त्वपूर्ण छन्

नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले घटस्थापनाको मुहूर्त निर्धारण गर्दा चित्रा नक्षत्र र वैधृति योगको शान्तिपश्चात् घटस्थापना गर्नु शास्त्रसम्मत हुने व्याख्या सार्वजनिक गरेको सन्दर्भमा यस विषयमा चर्चा हुनु स्वाभाविक हो। तर त्यसको अर्थ शान्ति गर्न नसक्ने प्रत्येक परिवारले अनिवार्य रूपमा अनिष्ट भोग्नुपर्छ वा घटस्थापना अर्को दिन सार्नुपर्छ भन्ने निष्कर्ष निकाल्नु उचित हुँदैन।

विगतका वर्षहरूमा पनि यस्ता नक्षत्र र योगका संयोग परेका छन्। हाम्रो समाजमा पञ्चाङ्ग, कुलपरम्परा र स्थानीय चलनअनुसार घटस्थापना गर्ने अभ्यास रहँदै आएको छ। त्यसैले कुनै पनि निर्णय गर्दा शास्त्रीय विधिसँगै प्रचलित लोकपरम्परा र आधिकारिक मुहूर्तलाई समेत ध्यान दिनुपर्छ।

सर्वसाधारणले के गर्ने?

वि.सं. २०८३ साल असोज २५ गते आइतबार घटस्थापनाको दिन हो। सार्वजनिक गरिएको मुहूर्त र सम्बन्धित शान्ति विधिबारे नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिको आधिकारिक सूचना हेरेर निर्णय गर्नु उपयुक्त हुन्छ।

शान्ति विधि गराउन अनुकूल हुने परिवारले योग्य कर्मकाण्डीबाट विधिपूर्वक शान्ति गराउन सक्छन्। तर शान्ति गराउन नसक्ने परिवारलाई भयभीत बनाउने, जमरा राख्नै नहुने भन्ने वा अनिवार्य रूपमा अर्को दिन सार्नुपर्ने दाबी गर्ने व्यक्तिले आफ्नो भनाइको स्पष्ट शास्त्रीय आधार प्रस्तुत गर्नुपर्छ।

धार्मिक विधिको व्याख्या गर्दा आधिकारिक निकायको निर्देशन, सम्बन्धित शास्त्रीय ग्रन्थ र जानकार विद्वान्को मतलाई प्राथमिकता दिनु आवश्यक छ।

भ्युजका लागि धर्मसंस्कृतिलाई विवादको विषय नबनाऔँ

आज सामाजिक सञ्जाल सूचना प्रवाहको प्रभावकारी माध्यम बनेको छ। तर यसको दुरुपयोग गरेर चाडपर्व र धार्मिक संस्कारबारे अपुष्ट दाबी गर्नु चिन्ताको विषय हो। धर्मका नाममा डर देखाउने प्रवृत्ति जति अनुचित छ, त्यति नै शास्त्रीय आधार नबुझी अरूको धार्मिक मतलाई गलत ठहर गर्नु पनि उचित होइन।

सम्बन्धित निकायले यस्ता विवादमा स्पष्ट, प्रमाणमा आधारित र सर्वसाधारणले बुझ्ने भाषामा सूचना जारी गर्नुपर्छ। आवश्यक परे पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले आगामी वर्षहरूका लागि यस्ता संयोगको अवस्थामा अपनाउनुपर्ने विधि र विकल्पबारे समयमै मार्गदर्शन दिनु आवश्यक छ।

हाम्रो आग्रह स्पष्ट छ–धर्मको नाममा डर होइन, ज्ञान बाँडौँ। शास्त्रको नाममा भ्रम होइन, प्रमाण प्रस्तुत गरौँ। लोकपरम्पराको सम्मान गर्दै धार्मिक विषयमा जिम्मेवार अभिव्यक्ति दिऔँ।

घटस्थापनाजस्तो पवित्र पर्वलाई विवाद र त्रासको विषय होइन, आस्था, श्रद्धा र सकारात्मक ऊर्जाको अवसर बनाऔँ।

जय नवदुर्गा माता ! जय सनातन संस्कृति  !